BitBazi🎮 مأموریت یادگیری · واحد یادگیری 1
مدل سازی داده
از یک مثال ساده شروع می‌کنیم، مفهوم را می‌فهمیم و بعد دست‌به‌کار می‌شویم. لازم نیست از قبل جواب‌ها را بلد باشی! 🌱
دنبال کدام موضوع می‌گردی؟
موضوع را بنویس تا بخش مرتبط همین درس را پیدا کنیم.
ایستگاه ۱
🐍 پودمان اول: برنامه‌نویسی پایتون
ایستگاه ۲
📦 واحد یادگیری ۱: مدل‌سازی داده
ایستگاه ۳
🚀 درس ۱: آشنایی با Python و نوشتن اولین برنامه
به دنیای برنامه‌نویسی خوش آمدید! 🐍💻
در این درس اولین قدم واقعی را در مسیر برنامه‌نویسی برمی‌داریم.
قرار است یاد بگیریم:
Python چیست؟
برنامه Python چگونه اجرا می‌شود؟
IDLE چیست؟
فایل .py چیست؟
Syntax چیست؟
Indentation چیست؟
Statement چیست؟
print() چه کاری انجام می‌دهد؟
چگونه متن و عدد نمایش دهیم؟و در پایان اولین برنامه Python خودمان را می‌سازیم. 🔥🚀
ایستگاه ۴
🐍 Python چیست؟
Python یک زبان برنامه‌نویسی است.
با استفاده از Python می‌توانیم برنامه‌هایی بنویسیم که اطلاعات را دریافت، پردازش و مدیریت کنند.
Python روی سیستم‌عامل‌های مختلف قابل اجراست؛ از جمله:
Windows
macOS
Linuxبنابراین برنامه‌نویس می‌تواند در محیط‌های مختلف از آن استفاده کند. 💻
ایستگاه ۵
✨ چرا Python محبوب است؟
یکی از ویژگی‌های مهم Python، ساختار دستوری نسبتاً ساده و خوانای آن است.
بسیاری از دستورهای Python در مقایسه با برخی زبان‌های دیگر کوتاه و قابل فهم هستند.
مثلاً برای نمایش یک پیام کافی است بنویسیم:
print("Hello")همین یک خط، عبارت زیر را نمایش می‌دهد:
Helloایستگاه ۶
🧠 Python یک زبان مفسری است
Python یک زبان Interpreted یا مفسری است.
یعنی کدهای برنامه توسط مفسر Python خوانده و اجرا می‌شوند.
به زبان ساده:
کد Python
↓
مفسر Python
↓
اجرای برنامه
↓
خروجیایستگاه ۷
🧩 شیوه‌های برنامه‌نویسی در Python
Python از چند روش مختلف برنامه‌نویسی پشتیبانی می‌کند، از جمله:
Procedural Programming
Object-Oriented Programming
Functional Programmingفعلاً لازم نیست جزئیات این روش‌ها را بدانیم.
در درس‌های بعدی به‌تدریج با ساختارهای حرفه‌ای‌تر Python آشنا خواهیم شد. 🚀
ایستگاه ۸
📄 فایل Python چیست؟
برنامه‌های Python معمولاً داخل فایل‌هایی با پسوند:
.pyذخیره می‌شوند.
مثلاً:
hello.pyیا:
prog01_hello.pyپسوند .py مشخص می‌کند که فایل شامل کد Python است.
ایستگاه ۹
⚠️ نام فایل‌ها را انگلیسی انتخاب کن
بهتر است در نام فایل‌ها و پوشه‌های برنامه‌نویسی از حروف انگلیسی استفاده کنیم.
✅ مناسب:
hello.pyprog01_hello.pypython_projects❌ نامناسب:
سلام.pyبهتر است از همان ابتدای یادگیری، نام فایل‌ها و پوشه‌ها را استاندارد و انگلیسی انتخاب کنیم. 👌
ایستگاه ۱۰
📁 ساخت پوشه مخصوص برنامه‌ها
برای مرتب بودن تمرین‌ها می‌توانیم یک پوشه بسازیم:
PyProgمثلاً:
D:\PyProgسپس فایل‌های تمرینی را داخل آن ذخیره کنیم.
ساختار پوشه می‌تواند به شکل زیر باشد:
PyProg
├── prog01_hello.py
├── prog02_variable.py
├── prog03_operator.py
└── ...این کار باعث می‌شود پروژه‌های ما منظم باقی بمانند. 📂✨
ایستگاه ۱۱
💻 محیط IDLE چیست؟
بعد از نصب Python می‌توانیم از محیط:
IDLEبرای نوشتن و اجرای برنامه‌ها استفاده کنیم.
IDLE همراه Python برای نوشتن و اجرای کدهای ساده کاربرد دارد.
ایستگاه ۱۲
▶️ اجرای IDLE
در Windows می‌توانیم منوی Start را باز کنیم و عبارت زیر را جست‌وجو کنیم:
IDLEیا:
Python IDLEسپس برنامه IDLE را اجرا کنیم.
ایستگاه ۱۳
🐚 IDLE Shell
بعد از اجرای IDLE معمولاً پنجره‌ای به نام:
IDLE Shellباز می‌شود.
در Shell می‌توانیم دستورهای کوتاه Python را مستقیماً وارد و اجرا کنیم.
مثلاً:
print("Hello")بعد از زدن Enter:
Helloنمایش داده می‌شود.
ایستگاه ۱۴
⚡ اجرای سریع دستور در Shell
مثلاً داخل Shell بنویس:
print(10)خروجی
10یا:
print(5 + 3)خروجی
8این روش برای آزمایش سریع دستورها بسیار مناسب است. 🧪
ایستگاه ۱۵
📄 ساخت فایل Python در IDLE
برای نوشتن یک برنامه کامل‌تر بهتر است یک فایل ایجاد کنیم.
در IDLE از منوی:
File
↓
New Fileیک فایل جدید باز کن.
حالا محیط ویرایشگر در اختیار ما قرار می‌گیرد.
ایستگاه ۱۶
👋 اولین برنامه Python
داخل فایل جدید بنویس:
print("Hello")فایل را با نام زیر ذخیره کن:
prog01_hello.pyداخل پوشه:
PyProgایستگاه ۱۷
💾 ذخیره فایل
برای ذخیره می‌توانیم از کلید ترکیبی:
Ctrl + Sاستفاده کنیم.
ایستگاه ۱۸
▶️ اجرای برنامه
برای اجرای فایل Python در IDLE می‌توانیم از:
Run
↓
Run Moduleاستفاده کنیم.
یا کلید:
F5را فشار دهیم.
در بعضی لپ‌تاپ‌ها ممکن است لازم باشد:
Fn + F5استفاده شود.
ایستگاه ۱۹
📤 خروجی اولین برنامه
برنامه:
print("Hello")خروجی
Hello🎉 تبریک!
اولین برنامه Python اجرا شد.
ایستگاه ۲۰
🎮 تمرین ۱
برنامه‌ای بنویس که عبارت زیر را نمایش دهد:
Hello Python✅ پاسخ
print("Hello Python")خروجی
Hello Pythonایستگاه ۲۱
🖨️ تابع `print()`
برای نمایش اطلاعات در خروجی از تابع:
print()استفاده می‌کنیم.
مثلاً:
print("Python")خروجی
Pythonایستگاه ۲۲
💬 چاپ متن
در Python متن باید داخل علامت نقل‌قول قرار گیرد.
می‌توانیم از Double Quote استفاده کنیم:
print("Python is fun")یا Single Quote:
print('Python is fun')هر دو معتبر هستند.
ایستگاه ۲۳
🎮 تمرین ۲
عبارت زیر را با print() نمایش بده:
I love programming✅ پاسخ
print("I love programming")خروجی
I love programmingایستگاه ۲۴
⚠️ متن بدون Quote
کد زیر صحیح نیست:
print(Hello)چون Hello به عنوان متن مشخص نشده است.
برای چاپ متن باید بنویسیم:
print("Hello")ایستگاه ۲۵
🐞 شکار باگ ۱
مشکل کد زیر چیست؟
print(Python)✅ پاسخ
متن داخل Quote قرار نگرفته است.
نسخه صحیح:
print("Python")ایستگاه ۲۶
📝 Triple Quotes
برای متن‌های چندخطی می‌توانیم از سه Quote استفاده کنیم.
مثلاً:
print("""Hello
Welcome to Python
Let's start coding!""")خروجی
Hello
Welcome to Python
Let's start coding!ایستگاه ۲۷
🧠 Triple Quotes چه زمانی مفید هستند؟
وقتی متن ما چند خط دارد، می‌توانیم به جای چند print() از Triple Quotes استفاده کنیم.
مثلاً:
print("""Python
HTML
CSS""")خروجی
Python
HTML
CSSایستگاه ۲۸
🎮 تمرین ۳
سه خط زیر را با یک print() نمایش بده:
Python
Programming
Lesson 1✅ پاسخ
print("""Python
Programming
Lesson 1""")ایستگاه ۲۹
🔢 چاپ اعداد
برای نمایش عدد نیازی به Quote نداریم.
مثلاً:
print(25)خروجی
25ایستگاه ۳۰
🔢 عدد صحیح و اعشاری
می‌توانیم هم عدد صحیح و هم عدد اعشاری نمایش دهیم.
print(10)
print(12.5)خروجی
10
12.5ایستگاه ۳۱
🧮 محاسبه داخل `print()`
Python می‌تواند عملیات ریاضی را داخل print() انجام دهد.
مثلاً:
print(5 + 3)خروجی
8یا:
print(10 - 4)خروجی
6ایستگاه ۳۲
🎮 تمرین ۴
با یک دستور Python حاصل:
20 + 30را نمایش بده.
✅ پاسخ
print(20 + 30)خروجی
50ایستگاه ۳۳
🧩 ترکیب متن و عدد در `print()`
می‌توانیم چند مقدار را با استفاده از , داخل print() قرار دهیم.
مثلاً:
print("Age:", 17)خروجی
Age: 17ایستگاه ۳۴
🎮 تمرین ۵
عبارت زیر را تولید کن:
Score: 20✅ پاسخ
print("Score:", 20)خروجی
Score: 20ایستگاه ۳۵
🧠 Statement چیست؟
یک برنامه از مجموعه‌ای از دستورها تشکیل شده است.
به هر دستور:
Statementگفته می‌شود.
مثلاً:
print("Hello")یک Statement است.
و:
print(10)یک Statement دیگر است.
ایستگاه ۳۶
🔁 چند Statement در یک برنامه
برنامه‌ها معمولاً فقط یک دستور ندارند.
مثلاً:
print("Hello")
print("Welcome to Python")
print("Let's start!")Python این دستورها را به ترتیب اجرا می‌کند.
خروجی
Hello
Welcome to Python
Let's start!ایستگاه ۳۷
⚠️ ترتیب دستورها مهم است
اگر بنویسیم:
print("One")
print("Two")
print("Three")خروجی:
One
Two
Threeاست.
اگر ترتیب کد را تغییر دهیم:
print("Three")
print("One")
print("Two")خروجی نیز تغییر می‌کند:
Three
One
Twoپس برنامه دستورات را به همان ترتیبی اجرا می‌کند که نوشته شده‌اند. 🔢
ایستگاه ۳۸
🎮 تمرین ۶
برنامه‌ای بنویس که خروجی زیر را دقیقاً تولید کند:
Start
Python
Finish✅ پاسخ
print("Start")
print("Python")
print("Finish")ایستگاه ۳۹
🧠 Syntax چیست؟
Syntax یعنی قواعد و ساختار صحیح نوشتن کد در یک زبان برنامه‌نویسی.
همان‌طور که زبان‌های انسانی قواعد دارند، Python نیز قواعد مشخصی دارد.
مثلاً این دستور Syntax صحیح دارد:
print("Hello")اما:
print("Hello"اشتباه است، چون پرانتز بسته نشده است.
ایستگاه ۴۰
🐞 Syntax Error
اگر قواعد نوشتاری Python را رعایت نکنیم، ممکن است برنامه با خطای:
SyntaxErrorمواجه شود.
مثلاً:
print("Hello"نسخه صحیح:
print("Hello")ایستگاه ۴۱
🎮 تمرین ۷
کد زیر را اصلاح کن:
print("Welcome"✅ پاسخ
print("Welcome")ایستگاه ۴۲
📏 Indentation چیست؟
Indentation یعنی فاصله‌ای که در ابتدای بعضی خطوط کد قرار می‌دهیم.
مثلاً:
if True:
print("Hello")دستور:
print("Hello")با فاصله از ابتدای خط نوشته شده است.
به این فاصله:
Indentationگفته می‌شود.
ایستگاه ۴۳
⚠️ اهمیت Indentation در Python
در بعضی زبان‌ها تورفتگی بیشتر برای خوانایی کد استفاده می‌شود.
اما در Python، Indentation بخشی از ساختار خود زبان است.
Python از تورفتگی برای تشخیص بلوک‌های کد استفاده می‌کند.
ایستگاه ۴۴
✅ Indentation صحیح
if True:
print("Python")ایستگاه ۴۵
❌ Indentation اشتباه
if True:
print("Python")این ساختار صحیح نیست.
ایستگاه ۴۶
📐 چند فاصله استفاده کنیم؟
روش رایج در Python استفاده از:
4 Spacesبرای یک سطح Indentation است.
مثلاً:
if True:
print("Hello")ایستگاه ۴۷
⚠️ فاصله‌ها باید هماهنگ باشند
در یک Block باید تورفتگی خطوط هماهنگ باشد.
مثلاً:
if True:
print("One")
print("Two")هر دو دستور داخل یک Block هستند.
ایستگاه ۴۸
🐞 شکار باگ ۲
مشکل کد زیر چیست؟
if True:
print("Hello")✅ پاسخ
دستور داخل if باید Indentation داشته باشد.
نسخه صحیح:
if True:
print("Hello")ایستگاه ۴۹
🧠 فعلاً نگران `if` نباش!
در این مرحله هدف ما یادگیری خود if نیست.
آن را فقط برای مشاهده اهمیت Indentation دیدیم.
در درس‌های بعد ساختارهای شرطی را کامل یاد خواهیم گرفت. 🚦
ایستگاه ۵۰
↔️ چاپ چند مقدار در یک خط با `end`
به صورت پیش‌فرض هر print() پس از نمایش خروجی به خط بعد می‌رود.
مثلاً:
print("Hello")
print("Python")خروجی
Hello
Pythonاما می‌توانیم رفتار پایان print() را با پارامتر:
endتغییر دهیم.
ایستگاه ۵۱
🧪 مثال `end`
print("Hello", end=" ")
print("Python")خروجی
Hello Pythonدر اینجا اولین print() به جای رفتن به خط بعد، یک Space قرار داده است.
ایستگاه ۵۲
🎮 تمرین ۸
با دو دستور print() خروجی زیر را در یک خط ایجاد کن:
Learn Python✅ پاسخ
print("Learn", end=" ")
print("Python")خروجی
Learn Pythonایستگاه ۵۳
🐚 اجرای دستور مستقیم در Shell
برای دستورهای کوتاه می‌توانیم از IDLE Shell استفاده کنیم.
مثلاً:
print("Test")یا:
print(2 + 3)برای برنامه‌های چندخطی و تمرین‌های اصلی بهتر است فایل .py بسازیم.
ایستگاه ۵۴
🚪 خروج از Shell
برای بستن محیط می‌توانیم پنجره را ببندیم.
همچنین در محیط مناسب می‌توان از:
exit()استفاده کرد.
ایستگاه ۵۵
🧪 فعالیت عملی: ساخت اولین فایل
داخل پوشه:
PyProgفایل زیر را ایجاد کن:
prog01_hello.pyکد:
print("Hello!")
print("Welcome to Python.")
print("Programming is fun!")فایل را ذخیره و با F5 اجرا کن.
✅ خروجی مورد انتظار
Hello!
Welcome to Python.
Programming is fun!ایستگاه ۵۶
🎮 فعالیت: معرفی خودت
برنامه‌ای بنویس که سه خط نمایش دهد:
My name is Ali
I am learning Python
Python is fun✅ پاسخ
print("My name is Ali")
print("I am learning Python")
print("Python is fun")ایستگاه ۵۷
🎮 فعالیت: متن و عدد
برنامه‌ای بنویس که موارد زیر را نمایش دهد:
Age: 17
Score: 19.5✅ پاسخ
print("Age:", 17)
print("Score:", 19.5)ایستگاه ۵۸
🎮 فعالیت: محاسبه ساده
برنامه‌ای بنویس که حاصل دو عبارت زیر را نمایش دهد:
10 + 5
20 - 8✅ پاسخ
print(10 + 5)
print(20 - 8)خروجی
15
12ایستگاه ۵۹
🐞 شکار باگ ۳
کد زیر را اصلاح کن:
print(Hello Python)✅ پاسخ
چون عبارت یک متن است باید داخل Quote قرار گیرد:
print("Hello Python")ایستگاه ۶۰
🐞 شکار باگ ۴
کد زیر را بررسی کن:
print("One")
print("Two")بدون اینکه دستور دوم داخل یک Block باشد، مشکل چیست؟
✅ پاسخ
دستور دوم Indentation غیرضروری دارد.
نسخه مناسب:
print("One")
print("Two")ایستگاه ۶۱
🐞 شکار باگ ۵
فایل با نام زیر ذخیره شده است:
برنامه اول.pyچه نامی مناسب‌تر است؟
✅ پاسخ
بهتر است از نام انگلیسی و واضح استفاده کنیم:
prog01_hello.pyایستگاه ۶۲
🎯 چالش نهایی درس
اولین برنامه کامل خودت را بساز.
برنامه باید:
- 👋 یک پیام خوشامدگویی نمایش دهد.
- 👤 یک نام نمایش دهد.
- 🔢 یک عدد نمایش دهد.
- 🧮 حاصل یک محاسبه را نمایش دهد.
- 🔁 حداقل چهار Statement داشته باشد.
- 📄 با پسوند
.pyذخیره شود. - 📂 نام فایل انگلیسی باشد.
✅ پاسخ
فایل:
prog01_hello.pyکد:
print("Welcome to Python!")
print("Name:", "Ali")
print("Age:", 17)
print("10 + 5 =", 10 + 5)خروجی
Welcome to Python!
Name: Ali
Age: 17
10 + 5 = 15ایستگاه ۶۳
🧠 مرور سریع درس
در این درس یاد گرفتیم:
- 🐍 Python یک زبان برنامه‌نویسی است.
- 💻 Python روی سیستم‌عامل‌های مختلف اجرا می‌شود.
- 📖 Syntax آن نسبتاً خوانا و ساده است.
- ⚙️ Python یک زبان مفسری است.
- 📄 فایل‌های Python با پسوند
.pyذخیره می‌شوند. - 🇬🇧 بهتر است نام فایل‌ها و پوشه‌ها انگلیسی باشند.
- 📂 می‌توان تمرین‌ها را داخل پوشه‌ای مثل
PyProgنگهداری کرد. - 🐚 IDLE Shell برای اجرای سریع دستورها مناسب است.
- 📄 برای برنامه‌های کامل‌تر فایل Python ایجاد می‌کنیم.
- ▶️ در IDLE می‌توان برنامه را با
Run ModuleیاF5اجرا کرد. - 🖨️
print()برای نمایش خروجی استفاده می‌شود. - 💬 متن باید داخل Quote قرار گیرد.
- 📝 Triple Quotes برای متن‌های چندخطی کاربرد دارند.
- 🔢
print()می‌تواند عدد نمایش دهد. - 🧮 می‌توان داخل
print()محاسبه انجام داد. - 🧩 برنامه می‌تواند شامل چند Statement باشد.
- 🔢 Statementها به ترتیب اجرا می‌شوند.
- 🧠 Syntax قواعد نوشتن صحیح کد است.
- 📏 Indentation در Python اهمیت ساختاری دارد.
- 📐 روش رایج Indentation استفاده از چهار Space است.
- ↔️ با
endمی‌توان نحوه پایان خروجیprint()را تغییر داد.
ایستگاه ۶۴
✅ چک‌لیست یادگیری
بعد از پایان این درس باید بتوانی:
- ✅ توضیح بدهی Python چیست.
- ✅ فایل Python ایجاد کنی.
- ✅ فایل را با پسوند
.pyذخیره کنی. - ✅ برای فایل نام مناسب انتخاب کنی.
- ✅ IDLE را اجرا کنی.
- ✅ از IDLE Shell استفاده کنی.
- ✅ یک فایل جدید در IDLE بسازی.
- ✅ برنامه را ذخیره کنی.
- ✅ برنامه را با
F5اجرا کنی. - ✅ با
print()متن نمایش بدهی. - ✅ عدد نمایش بدهی.
- ✅ محاسبه ساده انجام بدهی.
- ✅ از Single Quote و Double Quote استفاده کنی.
- ✅ متن چندخطی ایجاد کنی.
- ✅ چند Statement پشت سر هم بنویسی.
- ✅ مفهوم Syntax را توضیح بدهی.
- ✅ اهمیت Indentation را توضیح بدهی.
- ✅ از
endدرprint()استفاده کنی.
ایستگاه ۶۵
🏆 پایان درس
🎉 Achievement Unlocked: Python Starter 🐍
اولین قدم برنامه‌نویسی را برداشتی! 🔥
حالا می‌توانی یک فایل Python بسازی، کد بنویسی، آن را اجرا کنی و خروجی برنامه را مشاهده کنی.
از اینجا به بعد، برنامه‌ها دیگر فقط پیام نمایش نمی‌دهند؛ در درس بعد شروع می‌کنیم به ذخیره و مدیریت اطلاعات. 🧠💻
📊 وضعیت پیشرفت
🐍 Python — مدل‌سازی داده
█░░░░░░░░░ایستگاه ۶۶
⏭️ درس بعدی
ایستگاه ۶۷
📦 متغیرها و انواع داده در Python
در درس بعد یاد می‌گیریم چگونه اطلاعات را داخل حافظه ذخیره کنیم و با انواع داده‌های مختلف کار کنیم:
Variable
str
int
float
bool
type()
Naming Rules
PEPو برنامه‌های ما برای اولین بار شروع به نگهداری واقعی داده‌ها می‌کنند. 📦🐍🚀
پایان مأموریت؛ آمادهٔ ثبت مطالعه‌ای؟
یک مثال از چیزی که یاد گرفتی برای خودت بگو. اگر آماده‌ای، پایان مطالعه را ثبت کن.
ورود برای شروع دوره و ثبت پیشرفت